CEO’lara ne oluyor?

Capital Dergisininden Sevgili Ayçe Tarcan Aksakal’ın “CEO’lara ne oluyor?” yazısını sizlerle paylaşmak istiyoruz.

Yeni CEO’lar yenilik ve kârlılık getirebilecek, dijital dönüşümü başaracak, hızlı, çevik ve heyecanını kaybetmemiş daha genç yöneticiler arasından seçilmeye başlandı…

SON BİR YILDA DÜNYA GENELİNDE CEO sirkülasyon oranında önemli bir artış dikkat çekiyor. Challenger, Gray and Christmas’ın verilerine göre 2018’de ABD’de son 10 yılda yaşanan en büyük CEO değişimi gerçekleşti. İlk 9 ayda 1.027 CEO görevinden ayrılırken, geçen yılın aynı dönemine göre ayrılan CEO sayısı yüzde 18 arttı. GE, Volkswagen, Sony, Goldman Sachs ve PepsiCo gibi pek çok dev şirketin kaptan koltuğundaki değişimler büyük ses getirdi.

Sadece dünyada değil, Türkiye’de de son dönemde CEO sirkülasyonunda bir artış yaşanıyor. Son 5 yılda Capital500’deki en büyük ilk 100 şirketin 59’u CEO’sunu değiştirmiş durumda. Bunların içinde Türkiye’nin en büyük 10 şirketi arasında yer alan 7 şirketin bulunması ise dikkat çekici. Uzmanlar, bu değişimi son dönemde sıklıkla görülen düşük şirket performanslarına, azalan kârlılık ve büyümelere bağlıyor. Ergene Consulting&HGA Group Türkiye Başkanı Murat Ergene, “Şirketler zarar ettikçe huzursuzluk başlıyor ve değişim talebi artıyor” diye konuşuyor.

Egon Zehnder Yönetici Ortağı Murat Yeşildere, CEO değişiminin son 2 yılda arttığını belirterek şirketlerde yaşanan performans düşüşünün hissedar ve yönetim kurulu seviyesinde değişim talebini artırdığını söylüyor. Grant Thornton Türkiye İcra Kurulu Başkanı Emin Taylan ise son yıllarda daha fazla şirketin liderini şirket dışından bulma eğiliminde olduğunu belirterek bunun CEO sirkülasyonunu tetiklediğine dikkat çekiyor.

BANKACILIKTA KUŞAK DEĞİŞİMİ

Son dönemin en önemli ve ani CEO değişimleri, Türkiye’nin önde gelen büyük grupları ve bankalarında göze çarpıyor. Yaptığımız araştırmaya göre son 5 yılda Türkiye’deki 47 bankanın 38’i mevcut CEO’sunu değiştirdi. Yapı Kredi, Vakıfbank, Halkbank ve Odeabank gibi 8 önemli bankanın genel müdürü değişti. Yapı Kredi yeni genel müdürünü Garanti Bankası’ndan transfer ederken Odeabank’ın kaptan koltuğuna Yapı Kredi’nin hazine ve finansal kurumlardan sorumlu genel müdür yardımcısı ve icra kurulu üyesi Mert Öncü geçti. 48 yaşındaki Öncü’nün transferinde, performansı ve liderlik özelliklerinin yanı sıra Lübnan merkezli Bank Audi’nin Türkiye’deki iştiraki Odeabank’ın sektördeki iddialı büyüme hedefi etkili oldu.

Garanti Bankası’nda Ergun Özen’in yerine geçen Ali Fuat Erbil, 47 yaşında banka genel müdürü oldu. Sektörün gençleşen yeni nesil liderleri arasındaki yerini alan Erbil gibi bugün sektördeki genel müdürlerin pek çoğunun yaş ortalaması 50-55 yaş aralığına geriledi. Spengler Fox Bölge Lideri Esra Elban Somyürek, dijitalleşmenin oldukça konservatif olan bankacılık sektöründe yönetim kadrolarında gençleşmeye neden olduğunu söylüyor. Somyürek, “Dünyada ve Türkiye’de dijitalleşme trendi öne çıkıyor. Bunu da genç kuşağın daha iyi yakalayabileceğine olan inanç artıyor” diyor.

SİGORTADA DURUM NE?

Sigorta ve BES’te de son 5 yılda çok sayıda genel müdür ve CEO değişikliği yaşandı. Sektördeki irili ufaklı toplam 39 sigorta şirketinden 26’sı, son 5 yılda yeni CEO ataması yaptı. BES’te ise aynı sürede 17 şirketten 15’inin CEO’su değişti. Değişimlerin çoğu, sektördeki şirketlerin el değiştirmesinden kaynaklanırken ülkenin önde gelen head hunter’larına göre BES ve sigortadaki değişimin arkasında yatan temel neden, “satın almalar ve sektörün içindeki darboğaz” oldu. Özellikle sigorta sektöründe CEO değişimlerine kimi zaman transferler damgasını vururken, çoğu zaman da atamalar şirket içinden yapıldı ve genellikle finans yöneticileri yeni CEO’lar olarak öne çıktı.

Boyden Türkiye Yönetici Ortağı Özlem Ergün, “Çok sayıda sektörde olduğu gibi banka ve sigortacılıkta da değişimin ana nedeni şirket el değiştirmeleri oldu. Ergün yeni hissedarlar, yeni yönetimi tercih ediyor” diye konuşuyor ve ekliyor: “Bankacılıkta olduğu gibi finans şirketlerinde de bazı batılı ortaklar sektörden çıktı. Bunların yerine Orta Doğulu ortaklar geldi. Her değişim kendi yönetimini beraberinde getirdi.” IRC Global Executive Bölge Lideri Gaye Özcan da sigorta ve BES şirketlerinin istedikleri kârlılıkları yakalamadıklarını, toplam pazarı büyütemediklerini, bunun sonucunda kötü gidişatın faturasının CEO’lara kesildiğini söylüyor.

PERAKENDE VE TÜKETİM HIZLI!

Perakende ve hızlı tüketim (FMCG) de bankacılık ve finanstan sonra en fazla CEO değiştiren sektörler arasında yer alıyor. Son dönemde en fazla CEO değiştiren perakende şirketi ise CarrefourSA oldu. Uzun zamandır istediği sonuçlara ulaşamayan şirket, son 20 yılda tam 8 CEO değiştirdi. Mehmet Nane’nin istifasından sonra CEO olan Ziya Hakan Ergin, 2 yıllık görev süresinin sonrasında sürpriz bir kararla şirketten ayrıldı. Ergin’in yerine şirketin finans direktörü Kutay Kartallıoğlu getirildi. Murat Ergene, benzer ayrılıkların perakendede çok görüldüğüne dikkat çekiyor ve “CEO değişimleri, hızlı büyüme hedefiyle çok sayıda mağaza açıp verimsizliğe neden olan liderlerden kaynaklanıyor” diyor.

Bugün FMCG ve perakende sektörlerinde daha genç, dijital dünyaya yakın, masaya yeni planlar getirebilen, büyüme odaklı, hızlı karar alabilecek yeni nesil liderler talep ediliyor. Spengler Fox Bölge Lideri Esra Elban Somyürek şu analizi yapıyor: “Hızlı tüketimde genel müdür yaşı 40’a kadar düşmüş durumda. Artık 35- 37 yaşında direktörler görüyoruz. Sadece bu sektörde değil. CEO seviyesindeki gençleşme talebi hemen her sektörü etkiliyor. Eskiden yeni atanacak CEO’nun 45 yaşından genç olmaması istenirken şimdi 45 yaşını geçmemiş olanlar tercih ediliyor.”

IRC Global’den Gaye Özcan, perakende ve hızlı tüketimde özellikle fonlar tarafından satın alınan şirketlerde CEO değişimlerinin yaşandığını belirtiyor. Fon tarafından satın alınan şirketlerde çoğunluk hissedarın, ailenin dışında profesyonel yönetici talep ettiğini söyleyen Özcan, “Fonun satın alması üst yönetimde değişim anlamına geliyor. Bunlar, büyüme ve kârlılık odaklı liderlerle çalışmak istediği için mevcut yönetimde değişime gidiyor” diyor.

OTOMOTİVDE 18 CEO DEĞİŞTİ!

Otomotiv de CEO değişiminin yoğun yaşandığı sektörler arasında. Sadece geçen yıl Honda’dan Volvo’ya kadar sektördeki 35 markanın 18’inin CEO’su değişti. Son 20 yılda 7 kez CEO değiştiren Tofaş, bu konuda başı çekiyor. Ağırlıklı yabancı markaların faaliyet gösterdiği pazarda expat yöneticilerin 3-4 yıllık kontratlarla çalışmaları tepe yönetimin değişmesinde etkili olurken otomotiv satışlarının gerilemesi, artan rekabet CEO sirkülasyonunu artırdı. PERYÖN Türkiye İnsan Yönetimi Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Yiğit Oğuz Duman, otomotiv sektöründe yaşanan değişimlerin satışların düşmesinden kaynaklandığını belirtiyor.

Duman, “Günümüzde kâr ve performans odaklı hale gelen şirketler CEO ve genel müdür seçimlerinde hızlı aksiyon alan ve hedeflenen başarıya en çabuk ulaşan yöneticilerle çalışmak istiyor. Artık 3 ayda sorun çözülmemişse şirketler yöneticileriyle hızla yollarını ayırıyor” diyor. İlaç, telekomünikasyon ve teknoloji sektörlerinde CEO sirkülasyonunun hızlandığını belirten ManpowerGroup Türkiye Genel Müdürü Feyza Narlı, bu durumu bu sektörlerde düşen kârlılıklarla beraber rekabetin daha agresif hale gelmesine bağlıyor. Narlı, “Pek çok şirket sürecin zorluğuna uyum sağlayabilecek, farklı yetkinliklere ve hızlı karar alma yetisine sahip yeni nesil liderlere ihtiyaç duymaya başladı. Bu yetkinliklere sahip liderler bulunduğunda mevcut CEO’lar yenileriyle değiştirildi” diyor. Grant Thornton Türkiye İcra Kurulu Başkanı Emin Taylan da ilaç sektöründe aranan yeni profili şöyle anlatıyor: “Jenerik firmaların daha ön plana çıktığı sektörde farklı stratejiler geliştirebilecek, düşük kârlılık oranlarıyla rekabetçi kalabilecek yöneticiler aranıyor.”

SİRKÜLASYON ARTACAK

Yabancı şirketlerdeki CEO değişimleri ise expat yöneticilerin en fazla 2-3 yıllık kontratlarla çalışmasından ve bu süre dolduğunda başka bir ülkeye atanmasından kaynaklanıyor. 2016’dan sonra çok sayıda expat yöneticinin ülkesine döndüğünü ve son 3-4 yılda expatların yerine Türk CEO’ların atandığını söyleyen MY Executive Kurucu Ortağı Müge Yalçın, “Öte yandan çok uluslu şirketlerde bölgesel görevlere atanan ya da yurt dışına yerleşmeye karar veren Türk CEO’ların yerine yeni yöneticiler arandı ve atandı” diyor. Önde gelen head hunter’lara göre önümüzdeki dönemde CEO sirkülasyonu daha da artacağa benziyor. Murat Yeşildere özellikle önümüzdeki 18 ayda bu oranın artacağını düşünenlerden. Yeşildere, çevresel faktörler ve ekonomik konjonktür nedeniyle şirketler için zor şartların ve performans endişelerinin devam ettiğini söylüyor. “Milyon Dolarlık Sözler” kitabının yazarı ve yönetim danışmanı Haluk Ziya Türkmen de dijital dönüşüm ve yapay zekayla yeni doğacak iş modellerinin CEO değişimlerini hızlandıracağını belirtiyor. Türkmen, “Önümüzdeki dönemde daha hızlı, rekabetçi ve şeffaf yapılar, daha hızlı dönüşümü beraberinde getirecek. Hem CEO rolü yeniden tanımlanacak hem görev-yetki, derinlik, süre ve çalışma modeli değişecek” diyor.

“CEO’lara ne oluyor” başlıklı yazının orjinal haline buradan ulaşabilirsiniz.